Για τους φανατικούς του Θερινού σινεμά

23/04/2026

Ο Κλέψας του Κλέψαντος (I Soliti Ignoti 1958) του Μάριο Μονιτσέλι με τους: Κλαούντια Καρντινάλε, Βιτόριο Γκάσμαν, Μαρτσέλο Μαστρογιάννι, Ρενάτο Σαλβατόρε, Τοτό...Καλημέρα.

Από τον Πάνο Αχτσιόγλου
Παρότι όταν πρωτοπροβλήθηκε δεν φάνηκε να τραβά τα βλέμματα, η ιστορική πια γλυκόπικρη φάρσα του πρόσφατα εκλιπόντα πολυγραφότατου Ιταλού δημιουργού Μάριο Μονιτσέλι φιγουράρει ως μια από τις δημοφιλέστερες κωμωδίες της μακρόχρονης ιστορίας του ιταλικού σινεμά, ασκώντας διαχρονικά, αναντίρρητα και καλλιτεχνικώς παγκόσμια, σημαντική επιρροή στο είδος.
Ο Μάριο Μονιτσέλι, σκηνοθετεί την πρώτη comedia all' Italiana και ταυτόχρονα παραθέτει μια ταινία σταθμό στην ιστορία του κινηματογράφου, θεμέλιο λίθο της λαϊκής και ποιοτικής «τέχνης της κινούμενης εικόνας». Η πλοκή θέλει μια συμμορία από πέντε απερίγραπτους και ετερόκλητους χαρακτήρες, υπό τις οδηγίες ενός διαρρήκτη εν αποστρατεία (εμβληματική η φιγούρα του ιερού τέρατος της ιταλικής κωμωδίας Τοτό, που εμφανίζεται με robe de chambre…), να αναλαμβάνει να φέρει εις πέρας το μεγάλο κόλπο, που θα τους βοηθήσει να δραπετεύσουν από την «αιώνια πόλη» των φτωχών: τη ληστεία ενός χρηματοκιβωτίου μπαίνοντας από ένα διπλανό διαμέρισμα, απλά γκρεμίζοντας την μεσοτοιχία που τα χωρίζει. Είναι βέβαια προφανές ότι τα πράγματα δεν είναι και τόσο εύκολα και η επιχείρηση «είναι ένα επάγγελμα που χρειάζεται σοβαρούς ανθρώπους, όχι σαν κι εσάς. Το μόνο που μπορείτε να κάνετε εσείς, στην καλύτερη περίπτωση είναι να δουλέψετε …».
«Ι Soliti Ιgnoti» (απόλυτα αποτυχημένη η μετάφραση στα ελληνικά, «ο κλέψας του κλέψαντος», είναι μια από τις πολλές που έχει υποστεί το φιλμ κατά την παγκόσμια διανομή του) είναι οι «συνήθεις άγνωστοί», ή ακόμη σωστότερα οι «γνωστοί άγνωστοι» μιας αξέχαστης ανθρωπολογικής τοιχογραφίας της καθημερινότητας. Με σκηνές που αποτελούν ιστορική μνήμη του σινεμά, χωρίς καθόλου νεκρό χρόνο, καταφέρνει να μετατρέπει το ««κωμικό»» σε ««σοβαρό»» και ανάποδα
Οι βασικοί χαρακτήρες βιώνουν την οικονομική ισοπέδωση, τον παραγκωνισμό στα όρια του κοινωνικού ιστού, και απαρνούμενοι τους ήδη ετοιμόρροπους ηθικούς κάνονες, μοιάζουν να παρασύρονται από ναρκισσιστικές παρορμήσεις νεοπλουτισμού και προσωπικής αυτοϊκανοποίησης. Τίποτε όμως από όλα αυτά δεν εντυπώνεται έστω με την παραμικρή υπόνοια του χλευασμού, την ελάχιστη ένδειξη ασέβειας. Παρόλο που πραγματεύεται γκροτέσκ καταστάσεις και γεγονότα, το χιούμορ βρίσκεται στον αντίποδα του χοντροκομμένου, του demential. Και αυτό τελικά την καθιστά μνημειώδη.
Πλαισιωμένο από ένα εκπληκτικό καστ (έναν Μαρτσέλλο Μαστρογιάννι πραγματικά για λύπηση, τον Βιτόριο Γκάζμαν στον πρώτο κωμικό ρόλο της καριέρας του, την Κλάουντια Καρντινάλε ποιο όμορφη από ποτέ) αλλά και με διάχυτη κομψότητα και φινέτσα, στρέφεται κριτικά απέναντι στο υποτιθέμενο οικονομικό μπουμ της περιόδου (1958-1964) αποτελώντας ταυτόχρονα ένα αυθεντικό κομμάτι ενός είδους με τεράστια κοινωνική, αστική απήχηση.
Ξαναβλέποντας αυτό το διαχρονικό τραγικωμικό αριστούργημα, καταλαβαίνεις γιατί τελικά ξεχωρίζει μέσα στην «ανώριμη» αυθεντικότητά που αναδίδει. Γιατί διαφέροντας ουσιαστικά από τις υπόλοιπες φιλμικές δημιουργίες της εποχής, ακροβατεί ανάμεσα στην commedia dell» arte και τον νεορεαλισμό αποτελώντας συν τοις άλλοις συνδετικό αρμό ανάμεσα στη γραφικότητα της απεικόνισης και το οξύ κοινωνικό σχόλιο. Γιατί ακόμη και σήμερα θεωρείται αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς ενός ολόκληρου λαού, και γιατί τελικά αποτέλεσε ένα ουσιαστικό σκαλοπάτι στην ιστορική μετάβαση του πάντοτε απαιτητικού είδους της κωμωδίας, από τα τρύπια ρούχα του Τσάπλιν στους γυάλινους ουρανοξύστες του Ζακ Τατί και από τα καταπιεσμένα ανθρωπάκια του Μπίλι Γουάιλντερ στους ανυπόφορα ξεκαρδιστικούς ψυχαναλυτικούς λαβυρίνθους του Γούντι Άλεν.

21/04/2026

Notorious του Άλφρεντ Χίτσκοκ με τους: Κάρι Γκραντ, Ίνγκριντ Μπέργκμαν, Κλοντ Ρέινς, Λούις Κάλχερν. Καλημέρα

κριτική του William Rothman
Tο Notorious είναι, μαζί με το Shadow of a Doubt, η καλύτερη απ' τις ταινίες που έκανε ο Χίτσκοκ κατά τη διάρκεια της πρώτης δεκαετίας του στην Αμερική. Όντως δεν έχω κανέναν λόγο να διαφωνήσω με τον Φρανσουά Τρυφό όταν αναφέρει το Notorious ως το μοναδικό έργο που αντιπροσωπεύει με τον πιο πλήρη τρόπο την τέχνη του Χίτσκοκ.
(...) Το Notorious είναι η πρώτη ταινία του Χίτσκοκ που περιλαμβάνει δύο από τα μεγαλύτερα ρομαντικά αστέρια του Χόλιγουντ. Για να αποδώσει το μεγάλο εύρος της ρομαντικότητας τους, από το πάθος μέχρι τη διαστροφή, ο Χίτσκοκ ανέπτυξε ένα πλούσιο οπτικό εκφραστικό στυλ. Το Notorious είναι η πρώτη ταινία του Χίτσκοκ στην οποία κάθε πλάνο δεν είναι μόνο γεμάτο νόημα, αλλά και όμορφο, όσο όμορφοι είναι και οι Ίνγκριντ Μπέργκμαν/Ingrid Bergman και Κάρι Γκράντ/Cary Grant κινηματογραφημένοι από τον Τέντ Τέτζλαφ/Ted Tetzlaff, κάτω από την σκηνοθεσία του Χίτσκοκ: από τα πλούσια φωτισμένα κοντινά πλάνα στον ιππόδρομο στα μεγαλειώδη, απαλά, διάχυτα πλάνα με τον γερανό που ξεκινούν την αγωνιώδη σκηνή του πάρτι. Ο Χίτσκοκ μοιάζει να είναι ερωτευμένος με τον κόσμο που δημιουργεί. Σε κάθε πλάνο μας κλέβει την ανάσα. Για πρώτη φορά σε μια ταινία του Χίτσκοκ, η κάμερα αποδίδει μια τόσο πλούσια ρομαντικότητα, παρόμοια με την ευφυία, την κομψότητα και την θεατρικότητα που θα συνεχίσει να υπάρχει και στις επόμενές του ταινίες.
Όταν ο Χίτσκοκ έφτιαχνε το Rebecca, ο παραγωγός Ντέιβιντ Ο. Σέλζνικ/ David O. Selznick πρόσεξε η ηρωίδα της ταινίας (Τζόαν Φοντέν/Joan Fontaine), να παρουσιάζεται πάντα με τέτοιο τρόπο ώστε οι θεατές να ταυτίζονται μαζί της. Ενδιαφερόμαστε για το τι θ' απογίνει γιατί φανταζόμαστε τον εαυτό μας στη θέση της, γιατί πάντα συμπεριφέρεται μ' έναν τρόπο που θα μας άρεσε και μας να φανταζόμαστε ότι θα συμπεριφερόμασταν αν βρισκόμασταν στην ίδια κατάσταση. Βλέποντας το Notorious, ενδιαφερόμαστε για το τι θα συμβεί στην Αλίσια. Αλλά ενδιαφερόμαστε γι' αυτήν την γυναίκα, ή μάλλον ενδιαφερόμαστε τόσο βαθιά, γιατί είναι αυτή που είναι. Επειδή είναι η Ίνγκριντ Μπέργκμαν, δεν αμφισβητούμε το βάθος της αγάπης της για τον Ντέβλιν, ή το μεγάλο της βάσανο, που είναι το ότι ο άντρας των ονείρων της επανειλημμένα αρνείται να εκδηλώσει τα συναισθήματα του γι' αυτήν. Όμως δεν μας αρέσει να φανταζόμαστε ότι θα συμπεριφερόμασταν με τον τρόπο που έκανε αυτή. Εκείνη απεγνωσμένα θέλει να του αποδείξει ότι αξίζει αγάπη. Τότε γιατί του προσποιείται ότι είναι πράγματι η ταπεινωμένη γυναίκα που πιστεύει -ή προσποιείται ότι πιστεύει- ότι είναι ;Και ενδιαφερόμαστε για τον Ντέβλιν, ή ενδιαφερόμαστε τόσο βαθιά, γιατί είναι κι αυτός, αυτός που είναι. Σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, η απροθυμία του (και η ανικανότητα του) να εκδηλώσει τα συναισθήματα του, αδυσώπητα οδηγούν την Αλίσια στην αγκαλιά του Άλεξ Σεμπάστιαν (Κλάουντ Ρέινς), τον αρχηγό του κύκλου των Ναζί, και υπό τον έλεγχο της κακιάς μάγισσας μητέρας του Άλεξ (Λεοπόλντιν Κόνσταντιν). Αν καταφέρουν να δηλητηριάσουν την Αλίσια, ή αν οι Ναζί συνοδοί τους ανακαλύψουν ότι είναι μια Αμερικανίδα πράκτορας, και την σκοτώσουν οι ίδιοι, ο υπαίτιος θα είναι ο Ντέβλιν, όπως και αυτοί. Αυτός συνεχίζει να προσποιείται ότι είναι αδιάφορος για την Αλίσια, ή ακόμη κι ότι τη μισεί. Επειδή όμως είναι ο Κάρι Γκράντ, δεν αμφισβητούμε ότι έχει το απαιτούμενο πνευματικό βάθος και την δύναμη του χαρακτήρα ενός ρομαντικού ήρωα.
Επειδή η Αλίσια και ο Ντέβλιν είναι η Ίνγκριντ Μπέργκμαν και ο Κάρι Γκραντ, πιστεύουμε στο παραμυθένιο τέλος της ταινίας - το πιστεύουμε όταν αυτός ο άντρας σπάει την σιωπή του και δηλώνει ότι αγαπούσε αυτήν την γυναίκα απ την αρχή, και τα λόγια του ξυπνούν μέσα της την δύναμη να περπατήσει κάτω τις σκάλες και έξω από το σπίτι.
To Suspicion μας κρατάει στο σκοτάδι μέχρι το πλάνο όπου ανακαλύπτουμε ότι ο Κάρι Γκράντ αγαπάει την γυναίκα του και σχεδιάζει να την σκοτώσει. Και ακόμη κι όταν ο Γκράντ τελικά τυλίγει τα χέρια του γύρω στην Τζοάν Φοντέν, η κίνησή του είναι απόλυτα αμφίσημη - μπορούμε να το ερμηνεύσουμε ως επιβεβαίωση της αγάπης του γι αυτήν, ή ένα σημάδι ότι είναι έτοιμος να την στραγγαλίσει. Παρόμοια, το Rebbeca αποκρύπτει κρίσιμες πληροφορίες για τον χαρακτήρα του Λόρενς Ολίβιερ. Συγκεκριμένα, ότι δεν αγαπούσε την Ρεβέκκα, όπως πίστευε η νέα του γυναίκα, αλλά την μισούσε. Αντιθέτως, στο Notorious, ο Χίτσκοκ δεν αποκρύπτει καμία τέτοια πληροφορία. Ξέρουμε ότι ο Ντέβλιν οδηγεί την Αλίσια στην αγκαλιά του Άλεξ γιατί την αγαπάει, όχι γιατί υπάρχει κάποια παρεξήγηση μεταξύ τους. Το γεγονός ότι βασανίζουν ο ένας τον άλλον, αλλά και τους εαυτούς τους, διατηρεί την αναγκαιότητα της τραγωδίας.
Το αριστουργηματικό σενάριο του Μπέν Χέχτ/ Ben Hecht υπονοεί πως το ότι είμαστε ικανοί να σκοτώνουμε ότι αγαπάμε περισσότερο είναι ένα στοιχείο ριζωμένο στην ανθρώπινη ύπαρξη. Η πολύ ανθρώπινη δυνατότητά μας να είμαστε απάνθρωποι είναι το σκοτεινό μυστήριο στην καρδιά του Notorious. Παρ' όλα αυτά, η πιθανότητα παραμένει ζωντανή στο Notorious ότι το θαύμα της αγάπης μπορεί να μας σώσει από τη διαστροφή μας.
Απ' αυτήν την άποψη, το Notorious είναι αντιπροσωπευτικό υπόδειγμα εκείνης της σημαδιακής εποχής ανάμεσα στο τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και τις ακόμα σκοτεινότερες μέρες του Ψυχρού Πολέμου. Μαζί με ταινίες όπως το The Best Years of Our Lives και It's a Wonderful Life, το Notorious αναγνωρίζει ότι η δυνατότητα απανθρωπιάς δεν είναι αποκλειστική ιδιότητα των Ναζί ή άλλων κακούργων, ουσιαστικά διαφορετικών από μας. Όπως κι αυτές οι ταινίες, ακόμη, το Notorious συνδυάζει τη παραδοχή αυτή με την ταυτόχρονη έκφραση της πίστης ότι δεν είναι αργά να βρούμε λύτρωση. Ήδη από το Rope όμως του 1948, η αισιοδοξία αυτή σχεδόν εξαφανίζεται από την δουλειά του Χίτσκοκ.
Αν το Notorious είναι η πρώτη ταινία του Χίτσκοκ που καταφέρνει ένα αισιόδοξο τέλος, -αισιόδοξο αν είσαι η Αλίσια ή ο Ντέβλιν, και όχι ο Άλεξ ή η μητέρα του- τόσο συναισθηματικά ικανοποιητικό όσο και ευφυέστατο, είναι επίσης κι η τελευταία ταινία του Χίτσκοκ -το North by Northwest είναι η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα- που μας καλεί να πιστέψουμε σε ένα τέτοιο τέλος. Αρκεί να σκεφτούμε το The Birds, όπου ο Γοητευτικός Πρίγκιπας δεν μπορεί να ξυπνήσει την Ωραία Κοιμωμένη, για να εκτιμήσουμε το χάσμα που χωρίζει το Notorious, παρά τη σκοτεινότητά του, από τα αριστουργήματα απόγνωσης του Χίτσκοκ στις δεκαετίες του 50 και 60.
(δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο http://www.criterion.com. Ελληνική μετάφραση δελτίο τύπου. Επιμέλεια Δ.Μ.)

20/04/2026

https://www.iefimerida.gr/politismos/pote-anoigei-cine-paris

Το θερινό Cine Paris επιστρέφει από τις 23 Απριλίου για να προσφέρει μια υψηλής αισθητικής κινηματογραφική εμπειρία στην ομορφότερη γειτονιά, ακριβώς κάτω από την Ακρόπ...

20/04/2026

Η Σειρήνα του Μισισιπή (LA SIRENE DU MISSISSIPI 1969) του Φρανσουά Τριφό με τους: Κατρίν Ντενέβ, Ζαν-Πολ Μπελμοντό, Μισέλ Μπουκέ. Καλημέρα

ΤΟΥ ΑΛΕΞΗ Ν. ΔΕΡΜΕΝΤΖΟΓΛΟΥ
Ο γνωστός μετρ της παραφιλολογίας Άιρις (Κόρνελ Γούλριτς), που το σινεμά τον αγάπησε πολύ, εδώ ελκύει τον Τριφό σ’ ένα ρομαντικό, σχολιαστικό μετά-νέο-νουάρ. Το αμερικανικό ριμέικ του με την Αντζελίνα Τζολί υπήρξε επιεικώς άθλιο.
Εδώ έχουμε μια εντονότατη κριτική του θεσμού του γάμου: Οι όροι του, οι οικονομικές συνθήκες και η θεσμοθέτησή του. Στο τέλος η πολιτική και κοινωνική ματιά ωριμάζει και η ταινία θυμίζει τον Γκοντάρ.
Το χρήμα, λοιπόν, είναι ένας κατ’ εξοχή αλλοτριωτικός παράγοντας, που καταστρέφει τις σχέσεις σε όλα τα επίπεδα. Η κατάργησή του όχι μόνο καταργεί την ταξικότητα αλλά και την εχθρότητα. Ίσως τότε μπορεί να φθάσει η πραγματική αγάπη. Έτσι, λοιπόν, η γαλλική αποικιοκρατία ηττάται από το λούμπεν στοιχείο (Ντενέβ), που δρα άθελα επαναστατικά.
Αργοί ρυθμοί, μεγάλες, ράθυμες σεκάνς, σημασία στα βλέμματα και στις λεπτομέρειες, στις γωνίες λήψης. Εξαιρετική φωτογραφία, διακριτική μουσική, ο Μπελμοντό ως ο τιμώμενος ηθοποιός της ταινίας είναι γεμάτος ειρωνεία, πικρία και βαθμιαία γνώση. Η Ντενέβ αποδίδει το απροσδιόριστο του ρόλου της τέλεια. Είναι το απόλυτο αιθέριο και πέραν της ηθικής πλάσμα.
Παράλληλα, ο Τριφό, που ήταν και καλός κριτικός, σχολιάζει το είδος του νουάρ, το επεκτείνει, το υπονομεύει διακριτικά και πανέξυπνα. Και φυσικά με μια ματιά θα διαπιστωθούν οι ομοιότητες, οι αναφορές, οι παραλληλισμοί και οι ανατροπές πάνω στον Δεσμώτη του ιλίγγου του Χίτσκοκ, μια και ο Φρανσουά ήταν φανατικός θαυμαστής αλλά και μελετητής του.

19/04/2026

ΔΥΟ ΤΡΕΛΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ (THE PRODUCERS 1967) του Μελ Μπρουκς με τους: Ζίρο Μόστελ, Τζιν Γουάιλντερ,Ρενέ Τέιλορ, Κένεθ Μαρς, Καλημέρα.

Ένας άφραγκος παραγωγός και ο λογιστής του ανακαλύπτουν το μυστικό του εύκολου χρήματος! Αν βρουν επενδυτές για το επόμενο έργο τους και αυτό αποτύχει παταγωδώς, θα... τσεπώσουν αυτοί όλα τα λεφτά της παραγωγής! Βρίσκουν λοιπόν το χειρότερο θεατρικό έργο του κόσμου, το εμπιστεύονται στον πιο άσχετο σκηνοθέτη και σε εντελώς ατάλαντους πρωταγωνιστές, βρίσκουν όσους περισσότερους χρηματοδότες γίνεται και κάθονται αναπαυτικά να απολαύσουν τις... κακές κριτικές! Το σχέδιο είναι αλάνθαστο ή... μήπως όχι;
O δαιμόνιος «Βασιλιάς της Κωμωδίας» Μελ Μπρουκς, υπογράφει το σενάριο και την παραγωγή μιας θρυλικής επιτυχίας του, που μεταφέρεται από το θέατρο στην μεγάλη οθόνη! Η ταινία αναπροσαρμόστηκε και ξαναγυρίστηκε το 2005.
Τιμήθηκε με Όσκαρ Καλύτερου Σεναρίου (1969). Δεκαετίες αργότερα, είχε επιλεγεί για διατήρηση στο Εθνικό Μητρώο Κινηματογράφου της Αμερικής.

18/04/2026

Το χρήμα της οργής (The Killing. ΗΠΑ, 1956). Σκηνοθεσία: Στάνλεϊ Κιούμπρικ. Σενάριο: Στάνλεϊ Κιούμπρικ, Τζιμ Τόμσον. Ηθοποιοί: Στέρλινγκ Χέιντεν, Κόλιν Γκρέι, Βινς Εντουαρντς, Τζέι Σι Φλίπεν, Μαίρη Γουίντσορ, Τεντ ντε Κόρσια, Ελάισα Κουκ Τζούνιορ. Καλημέρα.

Επανέκδοση ενός υποδειγματικού φιλμ νουάρ με θέμα μια ληστεία που μοιραία οδηγεί στο θάνατο - η δεύτερη σκηνοθετική δουλειά ενός μεγάλου δημιουργού που βλέπεται και ξαναβλέπεται με την ίδια πάντα απόλαυση.
Βλέποντας σε επανέκδοση τη θαυμάσια αυτή, δεύτερη χρονολογικά, ταινία του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, νοσταλγείς την εποχή που οι σκηνοθέτες κατάφερναν μέσα σε 83 μόνο λεπτά να αφηγούνται την ιστορία τους με ατμόσφαιρα, ρυθμό και εκπληκτική δύναμη. Με ένα θέμα που θυμίζει τόσο το «Ριφιφί» του Ζυλ Ντασσέν όσο και τη «Ζούγκλα της ασφάλτου» του Τζον Χιούστον, ο Κιούμπρικ κατάφερε να φτιάξει ένα υποδειγματικό θρίλερ, βουτηγμένο στην ατμόσφαιρα του φιλμ νουάρ. Οι ήρωές του είναι άνθρωποι του υποκόσμου, κακομοίρηδες που προσπαθούν να αποφασίζουν να βάλουν μπροστά το «μεγάλο κόλπο» που θα τους εξασφαλίσει μια καλή, χωρίς προβλήματα ζωή και που μοιραία οδηγούνται στην καταστροφή τους. Επικεφαλής ο Τζόνι Κλέι (ένας εξαιρετικός Στέρλινγκ Χέιντεν), ένας από τους πιο συμπαθητικούς «κακούς» που μας έδωσε ο αμερικανικός κινηματογράφος, πρώην απατεώνας επικεφαλής μιας όχι και τόσο επαγγελματικής ομάδας ληστών, ο οποίος σχεδιάζει μετά το κόλπο τους -τη ληστεία στον ιππόδρομο- να αποσυρθεί και να ζήσει ήσυχα με την αγαπημένη του.
Ο Κιούμπρικ χρησιμοποιεί με δεξιοτεχνία και ευρηματικότητα τα διάφορα φλας-μπακ, χρησιμοποιώντας το χρόνο άλλοτε για να επιστρέφει πίσω στο ίδιο σημείο, από άλλη όμως πλευρά, κι άλλοτε για να προχωρεί την αφήγησή του -ένα είδος φλας-φόργουορντ πριν το χρησιμοποιήσουν πολύ αργότερα άλλοι σκηνοθέτες, στήνοντας μια ταινία οολύ χαμηλού κόστους για τα αμερικανικά δεδομένα (στοίχισε μόλις 320 χιλιάδες δολάρια), αποδεικνύοντας στους συναδέλφους του στο Χόλιγουντ ότι εκείνο που τελικά μετράει δεν είναι το χρήμα αλλά η έμπνευση, φτιάχνοντας μια ταινία που του άνοιξε τις πόρτες της Μέκκας του κινηματογράφου για τα κατοπινά του αριστουργήματα. Πέρα από την υποδειγματική σκηνοθεσία, αξίζει ν' αναφέρω τις ερμηνείες, ένα ανσάμπλ υψίστου επιπέδου, από εκείνη του Χέιντεν (ο καλύτερος ίσως ρόλος του) μέχρι σ' εκείνες των Ελάισα Κουκ Τζούνιορ (ο ανθρωπάκος που γίνεται πιόνι στα χέρια μιας μοιραίας γυναίκας για να οδηγήσει την ομάδα τους στην καταστροφή), της Μαίρη Γουίντσορ (η «φαμ φατάλ»), του Βινς Εντουαρντς (Βαλ) και όλων των άλλων.
http://www.provoles.gr/movie's_05-06/051111.htm

17/04/2026

ΜΠΛΕΙΝΤ ΡΑΝΕΡ (BLADE RUNNER 1982) του Ρίντλεϊ Σκοτ με τους: Χάρισον Φορντ, Ρούτγκερ Χάουερ, Σον Γιανγκ, Ντάριλ Χάνα, Τζ.Κάσιντι. Καλημέρα

Όταν το 1982 προβλήθηκε για πρώτη φορά η ταινία, το 2025 φάνταζε πολύ μακρινό.
Βέβαια δεν είναι αυτό το οποίο πρέπει να μας απασχολήσει από την ταινία και θα την αδικήσουμε παράφορα εάν μπούμε στον πειρασμό να δούμε σε πιο βαθμό έχει δικαιωθεί και σε ποιον όχι ο Ρίντλεϊ Σκοτ. Κι αυτό επειδή η ουσία της ταινίας δε βρίσκεται στο κατά πόσο είναι ή δεν είναι προφητική αλλά στο υπόβαθρό γης που από τη μια είναι κοινωνικό, ίσως και πολιτικό κατά κάποιον τρόπο αλλά πάνω απ’ όλα φιλοσοφικό. Κι όλα αυτά φυσικά πατούν γερά σε μια σινεφιλία του σκηνοθέτη, πολύ ορθά κατά την άποψή μου επειδή αυτό που βλέπουμε δεν είναι ούτε κοινωνικοπολιτικό μανιφέστο ούτε φιλοσοφικό δοκίμιο. Είναι κινηματογράφος.
Η ταινία είναι βασισμένη στο βιβλίο του Φίλιπ Ντικ «Ονειρεύονται τα ανδροειδή ηλεκτρικά πρόβατα;». Σε βιβλίο του Ντικ είναι βασισμένη και η ταινία «Οι ρυθμιστές» του Τζορτζ Νόλφι που προβάλλεται αυτές τις μέρες. Σε αντίθεση με το Νόλφι που κατά την άποψή μου δεν τα πάει και τόσο καλά, ο Ρίντλεϊ Σκοτ με το «Μπλέιντ Ράνερ» -αρχικός τίτλος του οποίου ήταν «Επικίνδυνες μέρες»- , δημιούργησε μία από τις πιο σημαντικές ταινίες επιστημονικής φαντασίας που γυρίστηκε ποτέ. Μια ταινία που αποτελεί σημείο αναφοράς, μαζί με άλλες, όταν μιλάμε γι’ αυτό το κινηματογραφικό είδος.
Η υπόθεση μας μεταφέρει στο Λος Άντζελες, το 2019. Η πόλη παρουσιάζεται ως μία μελλοντική μητρόπολη, σε μία παρακμιακή κατάσταση που θυμίζει σκηνικό μετά από μία οικολογική καταστροφή ή μετά από κάποιον καταστροφικό πόλεμο. Παράλληλα η εικόνα στους δρόμους της πόλης είναι μια εικόνα συνωστισμού, αποτέλεσμα είτε της καταφυγής στις πόλης λόγω καταστροφής της υπαίθρου είτε λόγω υπερπληθυσμού. Όλα αυτά βέβαια δεν αναφέρονται αλλά υπονοούνται καθότι αυτό που βλέπουμε είναι ένα πολύ ζοφερό περιβάλλον.
Σε αυτόν, λοιπόν τον κόσμο, οι άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να αποικίσουν άλλους μακρινούς πλανήτες. Η επιστήμη έχει προχωρήσει πολύ και υπάρχει η δυνατότητα κατασκευής ρομπότ που χρησιμοποιούνται ως σκλάβοι σε επικίνδυνες αποστολές και δύσκολες δουλειές σε άλλους πλανήτες. Η τελευταία μάλιστα γενιά των ρομπότ, έχει εξελιχθεί τόσο πολύ, που δεν ξεχωρίζουν από τους ανθρώπους. Είναι τα ανθρωποειδή, ή ρεπλίκες, όπως αναφέρονται στην ταινία. Επί πλέον, όπως αναφέρεται στην αρχή έχουν τόσο υψηλό δείκτη ευφυΐας όπως και οι δημιουργοί τους, οι επιστήμονες δηλαδή που τα έχουν κατασκευάσει. Αυτό οδήγησε σε εξέγερση σε κάποιον μακρινό πλανήτη η οποία όμως κατεστάλη. Κάποιες ρεπλίκες γλύτωσαν, ήρθαν στη Γη και πρέπει να εξοντωθούν, να αποσυρθούν, όπως με κυνισμό λέγεται. Ιδού, λοιπόν, το πρώτο σχόλιο του Σκοτ. Περί σκλάβων, εκμετάλλευση, εξέγερσης και καταστολής. Αλλά και το σχόλιο που προκύπτει από έναν κατεστραμμένο κόσμο αποτέλεσμα της καταστροφικής δραστηριότητας του ανθρώπου στον πλανήτη.
Ένας αστυνομικός, λοιπόν, ο Ντέκαρτ, αναλαμβάνει να «αποσύρει» τέσσερις ρεπλίκες που κυκλοφορούν και σκοτώνουν. Ανήκει στην ομάδα που ονομάζεται Μπλέιον Ράνερ, που έχει δημιουργηθεί για αυτόν το σκοπό.
Στόχος τους –των ρεπλικών- είναι να φτάσουν στην εταιρία που τους κατασκεύασε, και συγκεκριμένα στον επιστήμονα που τις κατασκεύασε και να του ζητήσουν να τις επαναπρογραμματίσει για να ζήσουν περισσότερο από τα 4 χρόνια που είναι προγραμματισμένοι. Είναι δύο άνδρες και δύο γυναίκες. Αλλά είναι μόνον αυτές; Μήπως υπάρχουν κι άλλες ρεπλίκες που ζουν ανάμεσά μας;
Εδώ βρίσκεται και ο πυρήνας του προβληματισμού που θέτει η ταινία. Τι σημαίνει κάποιος να είναι άνθρωπος; Πως ορίζεται η ανθρώπινη ιδιότητα; Από τη μοριακή σύνθεση ή μήπως από άλλα πράγματα όπως είναι η μνήμη, τα συναισθήματα, η αίσθηση του θανάτου, ο οίκτος;
Στην αρχή της ταινίας παρακολουθούμε μία συνέντευξη, που κάνει ένας αστυνομικός με κάποιον. Σκοπός των ερωτήσεων είναι να καταλάβουν εάν ο συνεντευξιαζόμενος είναι άνθρωπος ή ρεπλίκα. Κάτι που φαίνεται από τις απαντήσεις που δίδονται καθώς θεωρείται πως ως ρεπλίκα δεν έχει μνήμες ούτε συναισθήματα.
Το κυνηγητό αρχίζει, ο Ντέκαρτ προσπαθεί να ανακαλύψει τους κακούς και να τους εξολοθρεύσει και τον βοηθά μια όμορφη κοπέλα, που στην πορεία αναρωτιόμαστε αν είναι κι αυτή άνθρωπος ή ρέπλικα. Και όταν δημιουργείται έρωτας ανάμεσα στους δύο αναρωτιόμαστε και πάλι εάν ωε ρεπλίκα, έχει συναισθήματα. Αλλά και κάτι άλλο. Πως οι ρεπλίκες νιώθουν το φόβο του θανάτου, κάτι που μόνον ο άνθρωπος από όλα τα είδη του πλανήτη νιώθει; Και στην τελική σκηνή ανακαλύπτουμε πως αυτά τα ανθρωποειδή μπορούν ακόμη και οίκτο να νιώσουν και να χαρίσουν τη ζωή σε αυτόν που τα κυνηγά.
Ιδού λοιπόν τα τεράστια ερωτήματα αλλά και ηθικά διλήμματα που προκύπτουν. Δικαιούμαστε ως άνθρωποι να δημιουργήσουμε ανθρώπους. Κάτι που έχει αρχίσει να συζητιέται μετά την εφαρμογή της κλωνοποίησης σε πρόβατα. Θυμάστε φαντάζομαι την Ντόλι.
Τελικά στο Μπλέιντ Ράνερ τη συμπάθειά μας, τη δική μου τουλάχιστον, κερδίζουν οι ρεπλίκες. Τα δυστυχή αυτά δημιουργήματα του ανθρώπου που είναι καταδικασμένα να μην είναι τίποτε, αλλά να αποζητούν να είναι κάτι. Που η επιστήμη κατάφερε να τα κάνει αληθινούς ανθρώπους, με ανθρώπινες ιδιότητες, φόβους και αγωνίες αλλά ταυτόχρονα η ανθρωπότητα θέλει να τις εξοντώσει αφού έχουν γίνει για μια συγκεκριμένη δουλειά. Την ώρα που οι ρεπλίκες γίνονται άνθρωποι οι άνθρωποι αρχίζουν να χάνουν τις ανθρώπινες ιδιότητές τους.
Το Μπλέιντ Ράνερ είναι μία από τις πιο σημαντικές ταινίες επιστημονικής φαντασίας που έχουν γυριστεί ποτέ. Είναι ένα φουτουριστικό φιλμ νουάρ, με το μοναχικό ντεντέκτιβ-κλασική φιγούρα της νουάρ λογοτεχνίας του Χάμετ και του Τσάντλερ και των αντίστοιχων κινηματογραφικών χαρακτήρων του σινεμά- να διακινδυνεύει τη ζωή του για να φέρει σε πέρας την αποστολή του, με τη θηλυκή παρουσία που τον γοητεύει και θέλει να την προστατεύσει, με το φινάλε το οποίο του αφήνει μία πικρή γεύση, για το κατά πόσο ήταν σωστό αυτό που έκανε.
Και μετά από όλα αυτά στο φινάλε μένει μια αδιόρατη υποψία για το εάν ο Ντέκαρτ είναι άνθρωπος ή ρεπλίκα.
Όλη πάντως η φιλοσοφία της ταινίας συνοψίζεται στα τελευταία λόγια του Μπάτι. «Είδα πράγματα που εσείς οι άνθρωποι δεν θα πιστέψετε. (…) Όλες αυτές οι στιγμές θα χαθούν στο χρόνο όπως τα δάκρυα στη βροχή. Είναι η ώρα του θανάτου…»
https://kersanidis.wordpress.com/2011/03/20/blade-runner/

16/04/2026

Αμαρτωλοί και Δολοφόνοι (Out of the Past 1947) του Ζακ Τουρνέ με τους Ρόμπερτ Μίτσαμ, Τζην Γκρηρ, Κερκ Ντάγκλας, Ρόντα Φλεμινγκ. Καλημέρα

Ένα από τα σπουδαιότερα κλασικά φιλμ νουάρ του αμερικάνικου κινηματογράφου…Σενάριο ευφυές ,καταπληκτική σκηνοθεσία από τον Jacques Tourneur και άψογη ερμηνεία από τον Robert Mitchum.
Κλασσικό νουάρ , για ένα άτομο που δεν μπορεί να δραπετεύσει από το παρελθόν του. Σπάνια το είδος όμως, «δραπετεύει» από τους βρώμικους «ιδρωμένους» δρόμους της πόλης, με τους σκοτεινούς, στενούς διάδρομους να φωτίζονται μονάχα από μη ρεαλιστικές αντανακλάσεις ενός ισχυρού φωτός.

15/04/2026

MOUCHETTE (1967) του ΡΟΜΠΕΡ ΜΠΡΕΣΟΝ, με τους Ναντίν Νορτιέ, Ζαν-Κλοντ Γκιλμπέρ, Μαρί Καρντινάλ, Πολ Εμπέρ, Ζαν Βιμενέ. Καλημέρα.

Η Μουσέτ, μια έφηβη κοπελίτσα, ζει με την φτωχική της οικογένεια σ’ ένα μικρό χωριό. Πατέρας και μεγάλος αδερφός είναι λαθρέμποροι και λείπουν συνεχώς. Η μητέρα είναι κατάκοιτη στο μοναδικό κρεβάτι και η Μουσετ πρέπει να την φροντίζει συνεχώς, όπως και το μικρό αδερφάκι της. Όλοι στο χωριό την αποπαίρνουν και την προσβάλλουν, κι εκείνη δεν μιλάει και κατορθώνει ακόμη και να δουλεύει στο καφενείο, στον λίγο ελεύθερο χρόνο της. Ο λαθροκυνηγός Αρσέν και ο δασοφύλακας Ματιέ, και οι δυο ερωτευμένοι με την καφετζού Λουίζ, έτσι είναι διπλά αντίπαλοι. Μια μέρα καυγαδίζουν άγρια, υπό τα βλέμματα της Μουσέτ. Αργότερα, ο Αρσέν της λέει ότι σκότωσε τον Ματιέ και της ζητάει να του προσφέρει άλλοθι….
Ο Μπρεσόν, μεταφέρει στον κινηματογράφο το μυθιστόρημα του Ζορζ Μπερνανός «Νέα Ιστορία της Μουσέτ». Ο Μπερνανός του ταιριάζει γιατί είναι συγχρόνως σκληρός νατουραλιστής. Ο Μπρεσόν αναπαριστά την αγροτική ζωή, τον πρωτογονισμό, την εγγενή βιαιότητα, την αδικία και την φτώχεια, περισσότερο και με μεγαλύτερη επιτυχία απ’ ότι σε οποιαδήποτε άλλη ταινία του.
Πάνω σ’ αυτή την στέρεη βάση του αναπτύσσει το βαθύ θέμα του, την απόλυτη ποιότητα της ανθρώπινης ψυχής, πέρα από τα βάσανα, πέρα από την απελπισία, πέρα από τον θάνατο.
Το αθώο μουτράκι της ηρωίδας είναι ανέκφραστο και αφώτιστο. Η σκληρότητα του κόσμου την ισοπεδώνει κι εκείνο θαρρείς μένει εντελώς ακίνητο. Όλα παραπέμπουν στο αόρατο για μας πνευματικό πεδίο που φανερώνεται, βέβαια με την ιώβειο υπομονή της, με το μοναδικό της φευγαλέο χαμόγελο στη σκηνή του λούνα πάρκ και με την ηρωική έξοδο της από την ζωή. Αίρει κι αυτή τις αμαρτίες του κόσμου.
https://camerastyloonline.wordpress.com/2008/09/10/mousette/

14/04/2026

Όταν ο Τσάπλιν άρχισε την παραγωγή της ταινίας, ο ομιλών κινηματογράφος είχε ήδη αρχίσει να επισκιάζει τις παλιές παραγωγές. Παρά την πίεση που δέχθηκε, αρνήθηκε να επιτρέψει στους χαρακτήρες του να μιλάνε και προτίμησε να κάνει μια αρκετά δημιουργική χρήση του ήχου. Όταν οι ήρωες προσπαθούν να μιλήσουν, ο ήχος που βγαίνει δε θυμίζει διάλογο, παρά μια παρωδία του λόγου.

CITY LIGHTS 1931 του Τσάρλι Τσάπλιν Πρωταγωνιστούν: Τσάρλι Τσάπλιν, Βιρτζίνια Τσέριλ, Φλόρενς Λι, Χάρι Μάιερς, Αλαν Γκαρσία, Χανκ Μαν. Αν υπάρχει ένας άνθρωπος που έχει πραγ...

14/04/2026

Ο ΤΡΙΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ (THE THIRD MAN 1949) του Κάρολ Ριντ Πρωταγωνιστούν: Αλίντα Βάλι, Ορσον Γουέλς, Τζόζεφ Κότεν, Τρέβορ Χάουαρντ. Καλημέρα.

Μία από τις καλύτερες ταινίες στην ιστορία του σινεμά (η κορωνίδα του Βρετανικού κινηματογράφου), σε σενάριο του Γκράχαμ Γκριν, με ευρηματική σκηνοθεσία, υπέροχη ασπρόμαυρη φωτογραφία και παραδειγματική αξιοποίηση των φυσικών ντεκόρ, για την δημιουργία ατμόσφαιρας. Φιλμ νουάρ, που έγινε διάσημο για τη χαρακτηριστική μουσική του Αντον Κάρας, αλλά και την εντυπωσιακή εμφάνιση του Ορσον Γουέλς προς το μέσον της ίντριγκας. Μεγάλο βραβείο στο Φεστιβάλ των Καννών, Καλύτερης ταινίας στα Bafta, και Οσκαρ καλύτερης φωτογραφίας.
Η σκηνοθεσια του Sir Carol Reed ειναι ατμοσφαιρικη , με ρυθμο και σωστες δοσεις σασπενς. Ακροβατει με επιτυχια αναμεσα στο καθαροαιμο νουαρ (του οποιου οι αρχες εχουν ηδη παγιωθει και τα πιο αντιπροσωπευτικα του δειγματα τα εχουμε ηδη δει) και στο εξπρεσιονιστικο δραμα. Φημολογειται οτι τα κοντινα πλανα των προσωπων με τις σαφεις εξπρεσιονιστικες διαθεσεις τα οφειλουμε στην συμβολη του Welles. Πιθανως. Ο Citizen Kane - Πολιτης Κεην εχει σχεδον επτα χρονια που εχει ολοκληρωθει και οι στιλιστικες του κατακτησεις εχουν χαρακτηριστικα παρεισφρησει στην οπτικη συνειδηση των σκηνοθετων. Ο Reed και ο Krasker χρησιμοποιουν ιδιαιτερως τις γωνιωδεις ληψεις. Ευρυγωνιοι φακοι παραμορφωνουν προσωπα και περιβαλλον. Αυτη η παραμορφωμενη οπτικη σε συνδυασμο με τις δυνατοτητες του ασπρομαυρου φιλμ που στο επακρο εκμεταλλευεται ο Krasker, μας δινουν αυτα τα ανατριχιαστικα πλανα της ερειπωμενη Βιεννης. Ο περιεργος φωτισμος, η εκτεταμενη χρηση του chiaroscuro μετατρεπουν την πολη σ’ ενα εξπρεσιονιστικο εφιαλτη που μοιαζει πλεον ο φυσικος και μονος χωρος εξελιξης της συγκεκριμενης ιστοριας.

14/04/2026

ΤΑ ΦΩΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ (CITY LIGHTS 1931) του Τσάρλι Τσάπλιν
Πρωταγωνιστούν: Τσάρλι Τσάπλιν, Βιρτζίνια Τσέριλ, Φλόρενς Λι, Χάρι Μάιερς, Αλαν Γκαρσία, Χανκ Μαν. Καλημέρα.

‘’Αν υπάρχει ένας άνθρωπος που έχει πραγματικά καταγραφεί στην ιστορία του κινηματογράφου, αυτός είναι ο Τσάρλι Τσάπλιν. Οι ταινίες του δε θα γεράσουν ποτέ’’ – Αντρέυ Ταρκόφσκι
Η ταινία εκτυλίσσεται στην περίοδο του μεγάλου οικονομικού κραχ. Εκεί ο αγαπημένος μας Σαρλώ ερωτεύεται μια τυφλή ανθοπώλη. Αποφασισμένος να τη βοηθήσει, αλλά παντελώς άφραγκος, κάνει ό,τι μπορεί ώστε να επανέλθει η όρασή της. Αναγκάζεται λοιπόν να κάνει διάφορες μικροδουλειές-απατεωνιές, ώστε να μαζέψει λεφτά για μια εγχείρηση που θα τη θεραπεύσει. Στην πορεία των προσπαθειών του σχηματίζει μια φιλία με έναν εκατομμυριούχο ο οποίος τον συμπονεί όταν είναι μεθυσμένος και τον απεχθάνεται νηφάλιος. Κάπως έτσι ο Σαρλώ μπλέκεται σε διάφορες περιπέτεις για χάρη του έρωτα.
Τα φώτα της πόλης αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της έβδομης και όχι μόνο τέχνης. Η ταινία αναπτύσσεται επάνω σε τρείς βασικούς άξονες: τον ερωτα μεταξύ δύο ανθρώπων, τις ταξικές διαφορές που δημιουργούνται σε καιρούς φτώχειας και τον ίδιο τον κινηματογράφο.
Ο αλητάκος σταματά να είναι μια απλή καρικατούρα και αποκτά μια πλήρως ανθρώπινη διάσταση. Ο ίδιος εξαπατάται, θλίβεται αλλά και ερωτεύεται σαν ένας καθημερινός άνθρωπος. Η ζωή του φαίνεται να αλλάζει όταν ανακαλύπτει την ανθοπώλη. Δεν αποτελεί πλέον το παρακμιακό άτομο που επιζητά μόνο το φαγητό του και τη στέγασή του όπως παλιά. Μέσω της αγάπης του για έναν άλλο άνθρωπο αποκτά ένα σκοπό. Η υπαρξή του είναι πια σημαντική, καθώς από αυτόν εξαρτάται η μοίρα δύο ατόμων. Αυτός θα είναι και ο λόγος για τον οποίο θα αρχίσει να αναλαμβάνει διάφορες μικροδουλειές. Θέλει να βοηθήσει την ανθοπώλη να αποκτήσει τη ζωή που της αξίζει. Ακολουθεί το δρόμο αυτό κυρίως διότι γνωρίζει πως η όραση θα της επιτρέψει να αποκτήσει μια ζωή που ο ίδιος ποτέ δεν είχε λόγω της κοινωνικής του τάξης και της εμφάνισής του. Θέλει απλά να είναι ευτυχισμένη.
Οι διαφορές μεταξύ των τάξεων είναι επίσης κάτι που σχολιάζει ο Τσάπλιν μέσου του έργου του αυτού. Ο αλητάκος παρότι ζει στο περιθώριο και αδυνατεί να βρει ακόμα και τα στοιχειώδη, φαίνεται να είναι χαρούμενος. Αντιθέτως ο πλούσιος εκατομμυριούχος ζει μέσα στη δυστυχία, βυθίζεται στο αλκοόλ και προσπαθεί να αυτοκτονήσει. Σε μια από τις προσπάθειες αυτοκτονίας του, ο αλητάκος του σώζει τη ζωή. Ο εκατομμυριούχος θα τον ευχαριστήσει θερμά για την πράξη του και θα τον χαρακτηρίσει φίλο. Προσωρινά όμως, καθώς όταν η επιροή του ποτού φεύγει ο πλούσιος φαίνεται να ξεχνά παντελώς το φίλο του και να νομίζει πως είναι ληστής. Οι άνθρωποι παραμένουν κοντά στις στιγμές ευδαιμονίας, φαίνεται όμως να διαχωρίζονται όταν το συμφέρον αποτελέσει το επόμενό τους κριτήριο. Χαρακτηριστική είναι η ξεκαρδιστική σκηνή του μποξ, όπου ο αλητάκος και ένας άλλος άνθρωπος παλεύουν για μια χούφτα λεφτά, όταν η κατάσταση στην οποία ζούνε είναι ίδια και οι μεταξύ τους διαφορές ελάχιστες.
Όταν ο Τσάπλιν άρχισε την παραγωγή της ταινίας, ο ομιλών κινηματογράφος είχε ήδη αρχίσει να επισκιάζει τις παλιές παραγωγές. Παρά την πίεση που δέχθηκε, αρνήθηκε να επιτρέψει στους χαρακτήρες του να μιλάνε και προτίμησε να κάνει μια αρκετά δημιουργική χρήση του ήχου. Όταν οι ήρωες προσπαθούν να μιλήσουν, ο ήχος που βγαίνει δε θυμίζει διάλογο, παρά μια παρωδία του λόγου. Μια εκ των χαρακτηριστικότερων σκηνών της ταινίας είναι το αρχικό πλάνο. Ο Σαρλώ ξυπνά από την αγκαλιά ενός γύψινου αγάλματος μετά από ένα βαθύ ύπνο. Κάπως έτσι ο δημιουργός μας δηλώνει πως ο ήρωας του ανήκει σε μια παλιά εποχή, αρχαϊκή και όμορφη, συνάμα και πως ο νέος –ομιλών- κινηματογράφος που ανέτελε δεν ήταν ένας βιώσιμος κόσμος για τον αλητάκο μας.