27/10/2022
Φωτογένεια καὶ Γαλλικὸς Ἰμπρεσιονισμὸς στὸν Κινηματογράφο Πιστὴ Καρδιὰ 1923 τοῦ Ζὰν Ἐπστάϊν [Ὑπόθεση "Φωτογένεια"]
Φωτογένεια καὶ Γαλλικὸς Ἰμπρεσιονισμὸς στὸν Κινηματογράφο Πιστὴ Καρδιὰ 1923 τοῦ Ζὰν Ἐπστάϊν [Ὑπόθεση "Φωτογένεια"]
Προσπαθῶντας νὰ ὁρίσουν τὴ φύση τῆς κινηματογραφικῆς εἰκόνας, οἱ ἰμπρεσιονιστὲς ἀναφέρονταν συχνὰ στὴν ἔννοια τῆς φωτογένειας (photogenie), ἕναν ὅρο ποὺ σήμαινε γιὰ αὐτοὺς κάτι πιὸ πολύπλοκο ἀπὸ τὸ πῶς «ἔγραφε» ἕνα ἀντικείμενο στὴν ὀθόνη. Ἡ φωτογένεια ἦταν κατ' αὐτοὺς ἡ βάση τοῦ κινηματογράφου. Ὁ Louis Delluc, ποὺ διέδωσε τὸν ὅρο γύρω στὸ 1918, τὸν χρησιμοποίησε γιὰ νὰ περιγράψει τὴ χαρακτηριστικὴ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ κινηματογραφικοῦ πλάνου ἑνὸς ἀντικειμένου καὶ τοῦ ἴδιου τοῦ ἀντικειμένου. Ἡ διαδικασία τῆς κινηματογράφησης, σύμφωνα μὲ τὸν Delluc, μπορεῖ νὰ προσφέρει στὸν θεατὴ μιὰ νέα ἀντίληψη γιὰ αὐτὸ ποὺ βλέπει καὶ νὰ προσδώσει στὸ ἀντικείμενο τῆς θέασης μιὰ νέα ἐκφραστικότητα.
Ὁ Κιρσάνοφ ἔγραφε ὅτι «καθετὶ ποὺ ὑπάρχει στὸν κόσμο ἀποκτὰ μιὰ νέα ὕπαρξη στὴν ὀθόνη». Ὅπως δηλώνει αὐτὴ ἡ πρόταση, ἡ ἔννοια τῆς φωτογένειας μπορεῖ νὰ ἀποκτήσει μεταφυσικὲς διαστάσεις. Ἄν προσπαθούσαμε νὰ ἀποσαφηνίσουμε τὸν ὅρο, θὰ λέγαμε ὅτι ἡ φωτογένεια εἶναι ἕνα ἀποτέλεσμα τῶν χαρακτηριστικῶν ἰδιοτήτων τῆς κινηματογραφικῆς μηχανῆς: τὸ κάδρο ἀπομονώνει τὰ ἀντικείμενα ἀπὸ τὸ περιβάλλον τους, τὸ ἀσπρόμαυρο φὶλμ ἀλλάζει τὴν ὄψη τους, τὰ εἰδικὰ ὀπτικὰ ἐφὲ μεταβάλλουν αὐτὴ τὴν ὄψη ἀκόμα περισσότερο, και ούτω καθεξής. Μὲ αὐτὸ τὸν τρόπο, σύμφωνα μὲ τοὺς θεωρητικούς του Ἰμπρεσιονισμοῦ, ὁ κινηματογράφος μᾶς ἐπιτρέπει νὰ διεισδύσουμε σὲ μιὰ πραγματικότητα πέραν αὐτῆς ποὺ ὁρίζεται ἀπὸ τὴν καθημερινή μας ἐμπειρία καὶ μᾶς ἀποκαλύπτει τὸν ψυχισμὸ τῶν ἀνθρώπων καὶ τὴν οὐσία τῶν ἀντικειμένων.
Christine Thompson- David Bordwell Ἱστορία τοῦ Κινηματογράφου, Ἐκδόσεις Πατάκη